Meme kanseri taraması nedir?
Meme kanseri belirtisi olmayan kişilerin de kendi başlarına veya doktor gözetiminde yapılan meme muayenesidir. Meme kanserini taramak için mamografi adı verilen özel bir röntgen türü kullanılır.
Meme kanseri taramasının amacı, kanseri büyümeden, yayılmadan veya ilerleme olmadan erken teşhis etmektir. Araştırmalar meme kanseri taraması yaptırmanın hastalığın erken teşhis edilerek tedaviye başlanmasını sağladığı ve meme kanserinden dolayı ölümlerin azaldığını gösteriyor.
Kimler meme kanseri taraması yaptırmalı?
Meme kanseri taraması için farklı protokoller bulunmaktadır. Ayrıca, meme kanserine yakalanma riski yüksek kişilere farklı tarama yöntemleri önerilebilir.
40 yaşından itibaren, taramanın yarar ve zararları hakkında doktorunuzla konuşmalısınız. Doktorunuzla tarama yapılıp yapılmayacağı veya tarama için uygun zamana karar vermelisiniz.
Yüksek meme kanseri riski taşıyan kişiler 40 yaşından önce taramaya başlayabilirler. Taramaya daha erken başlamanız gerekip gerekmediğini öğrenmek için doktorunuza danışmalısınız. Örneğin, 40 yaşın altındaysanız ancak genç yaşta meme kanserine yakalanmış bir akrabanız varsa veya meme kanseri riskinizi artıran belirli genleriniz (BRCA genleri gibi) varsa taramaya erken başlayabilirsiniz.
Mamografi taraması genellikle 74 yaşına kadar devam eder. Sağlıklı kişilerde kontrol amaçlı düzenli mamografi çektirmeye devam edilebilir.
COVID-19 aşısı sonrası tarama yaptırabilir miyim?
Aşı sonrası mamografi yapılabilir ancak aşılarla mamografiyi birbirine yakın planlamamanız önerilir.
COVID-19 aşısı olduktan sonra geçici olarak koltuk altında bulunan lenf bezlerinde şişme yaşanabilir. Bu lenf nodları mamografinizin yorumlanmasını zorlaştırabilir. Bu nedenle mamografinizi COVID-19 aşısından önce veya son dozunuzdan 4 ila 6 hafta sonra planlamanız daha uygun olacaktır.
Mamografiyi ne zaman planlayacağınızdan emin değilseniz, doktorunuzla konuşun. Durumunuza göre karar vermenize yardımcı olabilir. Meme kanseri taraması önemli olmakla birlikte, COVID-19 aşısını yaptırmak da çok önemlidir.
Meme kanseri taraması yaptırmanın faydaları nelerdir?
Taramanın temel amacı kanserin erken teşhis edilmesi ve tedavisinin daha kolay yapılmasıdır. Böylece meme kanserinden ölüm oranları azalır.
Meme kanseri taramasının dezavantajları nelerdir?
Dezavantajları şöyle sıralayabiliriz:
- Yanlış pozitiflikler. Mamografi bazen yanlış pozitif sonuçlar verir. Bu kanser olmadığınız halde sonucunuzun kanser çıkmasıdır. Bu durum endişe ve daha fazla test yapılmasına neden olur. Bazen biyopsi bile yapılabilir. 50 yaş altındaki kişilerde yanlış pozitiflik daha fazla görülür.
- Tedavi gerektirmeyen kitlelerin saptaması. Mamografi, zararsız kitleleri de gösterir. Bu kitlelerin saptanması bazen gereksiz endişelere neden olabilir. Örneğin, bulunmasaydı asla sorun yaratmayacak bir kitleyi tedavi etmek için ameliyat, radyoterapi veya kemoterapi uygulanması gibi. Tarama ile bulunan kanserlerin hangilerinin sorunlara yol açacağını ve hangilerinin zararsız olduğunu bilmek her zaman kolay değildir.
- Radyasyona maruz kalma. Tüm röntgen görüntülemeleri gibi, mamografi çekimi de sizi bir miktar radyasyona maruz bırakır. Ancak araştırmalar, kanseri erken teşhis ederek kurtarılan hayat sayısının, radyasyona maruz kalmanın getirdiği risklerden çok daha önemli olduğunu gösteriyor.
Mamografi sırasında ne olur?
Mamografiden önce belden yukarı kıyafetlerinizi çıkarmanız ve hastane önlüğü giymeniz gerekecektir. Daha sonra memelerinizin ayrı ayrı röntgeni çekilir. Her meme için, bir kez yukarıdan aşağıya ve bir kez sağdan sola olmak üzere iki kez röntgen çekilir. Bu, radyoloğun tüm dokuları inceleyebilmesi için gereklidir. Meme dokusunun daha kolay görülmesini sağlamak için bir teknisyen memeyi iki panel arasında düzleştirir.
Mamografi için kullanılan farklı makine türleri vardır. Bunlar arasında film mamografisi, dijital mamografi ve dijital meme tomografisi veya DBT bulunur. DBT, memenin farklı açılardan görüntülerini oluşturabilir. 3 boyutlu mamografi olarak da adlandırılır.
Mamografi çektirmek rahatsız edici olabilir ama bu rahatsızlık sadece birkaç saniye sürer. Memeleriniz adet döneminizden önce veya adet sırasında hassas ise mamografi işlemini mümkün olduğunca bu dönemlerde planlamayın. Ayrıca randevu gününde koltuk altı deodorantı veya pudrası kullanmayın.
Mamografiden sonra ne olur?
Bir radyolog mamografinize hemen bakabilirse, sonuçları aynı gün alabilirsiniz. Sonuçlarınızdan haber alamazsanız, mamografi çektirdiğiniz merkezi veya doktorunuzu arayın. Hiçbir geri dönüş almıyorsanız mamografinizin normal olduğunu düşünmeyin.
Ya mamografi normal değilse?
Mamografiniz normal değilse panik yapmayın. Normal olmayan on mamografi sonucundan dokuzunun kanser olmadığı ortaya çıkıyor. Asıl sorunu saptamak için farklı testler uygulanabilir.
Normal olmayan mamografi sonucunuz kanser gibi görünmüyorsa, 6 ay sonra tekrar mamografi çektirmeniz önerilir. Kanser şüphesi varsa, doktorunuz farklı testler yaptırmanızı isteyecektir. Bunun nedeni, memenizin daha iyi incelenmesidir. İstenilen testler mamografiden daha detaylı görüntü oluşturabilecek testler olabilir. Mamografi çekiminin okunmasını zorlaştırabilecek doku yoğunluğu fazla olan memeler için ultrason veya MRI da önerilebilir.
Yapılan testler şüpheli bulgular gösteriyorsa, doktorunuz muhtemelen biyopsi isteyecektir. Biyopsi sırasında doktor meme dokusundan örnek alır ve kanser kontrolü için patoloji laboratuvarına gönderir. Biyopsiler genellikle mamografi veya ultrason sırasında memeden iğne ile bir miktar doku alınarak yapılır. Ancak bazı durumlarda biyopsiler küçük bir ameliyatla da yapılabilir.
Meme muayenesi nasıl olmalı?
Belirtisi olmayan kişilerde meme muayenesinin yararı şüphelidir. Muayenede bulunan kitlelerin çoğu kanser değildir. Araştırmalar hem meme muayenesi hem de mamografi yapmanın, tek başına mamografi yapmaktan daha iyi olduğunu saptamıştır.
İnsanlar kendi meme muayenelerini yapabilir. Kendi kendine yapılan meme muayeneleri tam tanı koydurucu değildir. Meme öz farkındalığı önemlidir. Bu, kişisel meme kanseri riskinizi, göğüslerinizin normal olarak nasıl göründüğünü ve nasıl hissettiğinizi ve göğsünüzde bir değişiklik fark ederseniz ne yapacağınızı öğrenmektir. Göğüslerinizde herhangi bir değişiklik fark ederseniz, muayene olmalısınız.
Mamografi yerine meme MRG’si yaptırabilir miyim?
Tarama için meme MRG’si herkes için uygun değildir. Mamografilerle karşılaştırıldığında, meme MRG’leri daha fazla yanlış pozitif sonuç verir ve gereksiz biyopsilere yol açar. Meme MRG’leri meme kanseri riski yüksek olan kişilerde kullanılmalıdır. MRG’ler mamografilerin yerini almaz. MRG’ye ihtiyacı olan kişiler, önce mamografi ile değerlendirilmiş olmalıdır.
Ne sıklıkla mamografi çektirmeliyim?
Tarama için farklı protokoller vardır. Bazı protokollerde iki yılda bir, bazılarında her yıl mamografi çekilmesi önerilir. En önemli etken yaş faktörüdür. Yüksek meme kanseri riskiniz varsa, tarama programı da farklı olabilir. Riskinize göre ne sıklıkla mamografi çektirmeniz gerektiği konusunda doktorunuzla görüşmelisiniz.
