Polikistik over sendromu (PKOS) tedavisi hastanın şikayetlerine göre değişir. Kimi olguda infertilite ön planda iken kiminde tüylenme, sivilce, bazen de adet düzensizliği ön plandadır. Ancak öncelikli sorun tedavi edilirken, bir taraftan kalp hastalığı ve rahim kanseri gibi uzun vadeli sağlık riskleri de göz ardı edilmemelidir.
- Hiperandrojenizmin tedavisi: Başta gelen tedavi yöntemi vücutta artmış erkeklik hormonu salgılanmasını engellemektir. Bunu erkeklik hormonlarının etki yaptığı yer olan ciltte etkilerini azaltmak izler. Başarılı bir tedavi için ilaçların yanında kozmetik yöntemler de devreye sokulmalıdır. İlaç ile tedavinin temel yöntemi doğum kontrol haplarıdır. Bunu erkeklik hormonunun etkisini azaltan ilaçların kullanılması izler.
- Adet düzensizliğinin tedavisi: Adetlerin düzenlenmesi için ilk başvurulan ilaçlar doğum kontrol ilaçlarıdır. Ancak doğum kontrol ilaçlarının uzun süre kullanılması zaten PKOS hastalarında artmış olan bazı hastalıkların riskini daha da artırabilir. Kolesterol, şeker hastalığı ve kan pıhtılaşması bozuklukları gözlenebilir.
- Doğurganlığın sağlanması: Gebelik amaçlayan hastalarda ilk seçilecek tedavi yöntemi ağızdan yumurtlama sağlayan ilaçlar alınması olmalıdır. Ağızdan alınan ilaçların yetersiz kaldığı hastalarda enjeksiyonlar uygulanır. Enjeksiyon ile tedavi olmak istemeyen bazı hastalarda cerrahi yöntemler uygulanabilir.
- Son yıllarda insülin direncini azaltan bazı diyabet ilaçları da tedavi seçeneklerine girmiştir. Bu ilaçlar özellikle diğer tedavilerin önleyemediği şeker hastalığı ve kolesterol gelişmesi riskini azaltarak yararlı olur.
Kilo Verme
Polikistik over sendromu olgularının çoğund kilo fazlalığı vardır. Yağ dokusunda üretilen ösrojen FSH düzeyini düşürür. Düşük FSH yumurta gelişimini uyaramayacağı için yumurta büyümesi olamaz. Diğer yandan artan yağ dokusu insülin direncini artırır. İnsülin direnci ise androjen düzeylerinin artışı ile sonuçlanır.
Kilo verme sonrası pek çok kadında polikistik over sendromunun hormonal durumu düzelir. Polikistik over sendromu hastasında vücut kitle indeksi mutlaka normale indirilmelidir. Bunun için sağlıklı ve bilinçli bir beslenme tercih edilmeli, şok ve popüler diyetler uygulanmamalıdır.
Tüm kilo verme programlarında vücut aktivitelerinin artırılması önerilmelidir. Aktivitelere yürüme ve yüzme gibi basit egzersizlerle başlanmalıdır. Gittikçe bu egzersizlerin hızı ve süresi artırılır. Haftada 3-4 defa ve her defasında 30 dakika süreli aerobik egzersiz yapılmalıdır. Diyet ve egzersiz ile düzeltilemeyen aşırı obezitelerde cerrahi gibi başka tedavi yöntemleri de uygulanabilir.
Hormonal Tedavi
Hormonal tedaviler, uygulandıkları süre boyunca polikistik over sendromu belirtilerini ortadak kaldırır. Tedavi kesildiğinde belirtiler tekrar ortaya çıkacaktır. Yani tedavi polikistik over sendromunu tamamen ortadan kaldırmaz.
Eğer kısa vadede gebe kalmak istemiyorsanız doğum kontrol hapları en iyi hormonal tedavi yöntemidir. Doğum kontrol hapları yumurtalıktan hormon üretimini geçici olarak azaltıp androjen yüksekliği belirtilerini tedavi eder. Ancak 35 yaş üzeri ve sigara içenlerde doğum kontrol hapı kullanımı önerilmez. Eğer ciddi bir kıllanma problemi varsa doğum kontrol hapının yanına spironolakton eklenebilir. Yumurtalıktan hormon salgılamasının önlenmesinde nadiren GnRH analogları da kullanılabilir.
Eğer tek sorun adet düzensizliği ise progesteron ile adet düzenlenip rahim iç tabakası da kanserden korunabilir. Ancak kıza vadede gebelik planlamayan, korunma gereksinimi olmayan ve kıllanma ya da sivilce problemi olmayanlarda uygun bir tedavi şeklidir.
İnozitol
İnozitol, bir insülin duyarlılaştırıcı olarak işlev görür. Bu sayede ek ilaç kullanmaya gerek kalmadan yumurtlamayı düzenler. Doğurganlığa katkıda bulunur. İnsülin direncinin azalması ile adet düzeni normal hale gelebilir.
